مسأله 1876 اگر گندم و جو و خرما و انگور ، هم از آب باران مشروب شود و هم از آب دلو و مانند آن استفاده كند ، چنانچه طورى باشد كه بگويند آبيارى با دلو و مانند آن غلبه داشته ( 1 ) زكات آن بيست يك است ؛ و اگر بگويند آبيارى با آب نهر و باران غلبه داشته زكات آن ده يك است ( 2 ) بلكه اگر نگويند آب باران و نهر غلبه داشته ولى آبيارى با آب باران و نهر بيشتر از آب دلو و مانند آن باشد ، بنا بر احتياط ، زكات آن ده يك مىباشد ( 3 ) ) * ( 1 ) گلپايگانى ، صافى : چنانچه طورى باشد كه بگويند آبيارى با دلو و مانند آن شده . . خوئى ، سيستانى ، تبريزى ، زنجانى : چنانچه طورى باشد كه عرفاً بگويند آبيارى با ( تبريزى : ماشين آلات يا با ) دلو و مانند آن شده . . ( 2 ) اراكى : [ و ] اگر نگويند آب باران و نهر يا آب دلو و مانند آن غلبه داشته بايد نصف آن را ده يك و نصف ديگر را بيست يك زكات بدهد . گلپايگانى ، صافى : اگر بگويند آبيارى با آب نهر و باران شده زكات آن ده يك است و اگر آبيارى با دلو غلبه داشته ولى چنان نباشد كه بگويند با دلو آبيارى شده بايد ملاحظهء نسبت كنند و احتياط آن است كه در نصف ده يك و در نصف ديگر بيست يك زكات بدهند . خوئى ، سيستانى ، تبريزى ، زنجانى : اگر بگويند آبيارى با آب نهر و باران شده ، زكات آن ده يكاست ، و اگر طورى است كه عرفاً مىگويند به هر دو آبيارى شده ، زكات آن سه چهلم است . ( 3 ) نورى : بنا بر احتياط واجب ، زكات آن ده يك مىباشد . و اگر عرفاً بگويند با هر دو آبيارى شده ، زكات آن سه چهلم است . بهجت : مسأله اگر گندم ، جو ، خرما و انگور از آب باران يا مانند آن و هم از آب دلو و موتور آب يا مانند آن استفاده كند ، چنانچه از يكى از اين دو راه بيشتر آبيارى مىشود ، همان را بايد ملاك قرار داد . فاضل : مسأله اگر گندم و جو و خرما و انگور ، هم از آب باران و نهر مشروب شود و هم از آب دلو و موتور و پمپ استفاده كند ، چنانچه طورى باشد كه عرفاً بگويند با دلو و موتور مثلًا آبيارى شده نه باران ، زكات آن بيست يك است و اگر عرفاً بگويند با آب باران مثلًا آبيارى شده نه دلو ، زكات آن ده يك است . مكارم : مسأله اگر زراعتى با آب باران و آب چاه آبيارى شود چنانچه يكى از آنها به قدرى كم باشد كه به حساب نيايد بايد مطابق آن كه غالباً مشروب شده زكات بدهد ، ولى اگر از هر دو به مقدار قابل توجهى مشروب شده است ، مثلًا نصف يا ثلث مدّت با آب باران و بقيّه با آب چاه مشروب شده بايد زكات آن را نيمى به حساب ده يك و نيمى به حساب بيست يك بدهد . مسأله 1877 اگر شك كند كه آبيارى با آب باران شده يا آبيارى به دلو ، بيست يك ) *